Menu:

info

Formy i rodzaje psychoterapii

Psychoterapia to metoda leczenia „duszy” i sposób na rozwiązywanie różnych problemów natury psychologicznej. Celem psychoterapii jest określenie przyczyn tych problemów i ich wyeliminowanie poprzez zmiany sposobu myślenia i zachowania. Istotą psychoterapii jest bezpośredni kontakt między psychoterapeutą i osobą leczoną. Forma i rodzaj psychoterapii powinny być dobrane do konkretnego przypadku. 

Formy
W zależności od czasu trwania, psychoterapię dzieli się na:

● krótkoterminową (miesiąc lub dwa, kilka spotkań),
● długoterminową (pół roku, rok, a nawet dłużej).

Wizyty u psychoterapeuty odbywają się zwykle w dostępach tygodniowych. Terapia krótkoterminowa służy najczęściej do rozwiązania konkretnego problemu, który został określony przez osobę zdecydowaną na skorzystanie z psychoterapii. Terapia długoterminowa stosowana jest w przypadkach, gdy problem jest poważniejszy i ma na celu głębszą modyfikację osobowości.

Pod względem liczby osób, biorących udział w spotkaniach, wyróżnia się psychoterapię: 

● indywidualną (jeden pacjent, jeden psychoterapeuta),
● grupową (od kilku do kilkunastu pacjentów, jeden lub dwóch
   psychoterapeutów),
● rodzinną (cała rodzina i jeden lub kilku psychoterapeutów),
● par (dwie osoby będące w związku, jeden lub dwóch
   psychoterapeutów)

Psychoterapię można też podzielić na:

● objawową (psychoterapeuta skupia się na usunięciu skutków, jakie wynikają z istnienia problemu, na przykład nieprawidłowych zachowań),
● przyczynową (psychoterapeuta analizuje przede wszystkim naturę samego problemu, na przykład urazy z dzieciństwa).

Rodzaje
W okresie stu lat istnienia psychoterapii powstały różne teorie na ten temat i w związku z tym różne sposoby jej prowadzenia. Najczęściej spotykane rodzaje psychoterapii to:

● psychoterapia behawioralno-poznawcza
W podejściu behawioralnym główny nacisk kładziony jest na eliminowanie szkodliwych zachowań i naukę właściwych, a nie analizę wewnętrznych przeżyć. Najczęściej łączy się je z podejściem poznawczym, w którym za przyczynę błędnych zachowań uważa się złe nawyki myślowe i nieprawidłową interpretację rzeczywistości. W psychoterapii poznawczej drogą do wyeliminowania problemu jest zmiana sposobu myślenia. Psychoterapia behawioralno-poznawcza skupia się na problemach bieżących, mniejsze znaczenie przywiązuje do wydarzeń z przeszłości. Ma formę treningu – psychoterapeuta pełni rolę nauczyciela, a pacjent – ucznia. Jest raczej krótkoterminowa i ma zastosowanie w konkretnych, ściśle określonych przypadkach.

● psychoterapia psychoanalityczna
To najstarsza metoda psychoterapii, opracowana przez Zygmunta Freuda. U jej podłoża leży przeświadczenie, a przyczyną problemów jest konflikt wewnętrzny pomiędzy myślami i emocjami w naszej podświadomości, a tymi uświadomionymi, oraz zaburzenia wczesno-dziecięce. Leczenie polega na dotarciu do ukrytych w podświadomości popędów i usuwaniu mechanizmów obronnych, które je blokują. Psychoanaliza może trwać latami, a jej skuteczność w eliminowaniu problemów pacjenta jest przez wielu poddawana w wątpliwość.

● psychoterapia psychodynamiczna
Ten rodzaj psychoterapii wywodzi się z freudowskiej psychoanalizy. Praca z pacjentem koncentruje się na wewnętrznych konfliktach emocjonalnych, wynikających z nieprawidłowego rozwoju osobowości, którego źródła tkwią w dzieciństwie. Psychoterapeuta jest tu raczej słuchaczem, naprowadza jedynie pacjenta na wydobycie pamięci określonych wspomnień. Podobnie jak psychoanaliza, psychoterapia psychodynamiczna trwa długo.

● psychoterapia humanistyczna (egzystencjalna)
Według tego podejścia źródłem problemów są niezaspokojone w trakcie rozwoju potrzeby. Celem terapii jest dokonanie takiej zmiany u pacjenta, by zaczął korzystać ze swojego zablokowanego potencjału życiowego. Psychoterapeuta staje się wyrozumiałym słuchaczem i jest po to, aby pomagać pacjentowi w przezwyciężaniu trudności w samorealizacji. Tworzy takie warunki, w których klient doświadcza uczuć, których w przeszłości mu zabrakło. Całkowicie go akceptuje, co wzmacnia w kliencie poczucie własnej wartości, wykazuje empatię i zrozumienie dla jego problemów, zachęca do rozwoju osobistego. Psychoterapia humanistyczna koncentruje się głównie na teraźniejszości, czas jej trwania jest różny.

● psychoterapia Gestalt
Gestalt to sposób prowadzenia terapii oparty na dialogu między terapeutą a klientem. Rolą terapeuty jest pomaganie klientowi w odkryciu jego autentycznych potrzeb, pragnień i emocji, w budowaniu własnego systemu wartości oraz integracji różnych aspektów osobowości. Celem terapii jest uświadomienie przez klienta własnych wyborów oraz wzięcie pełnej odpowiedzialności za podejmowane decyzje. Terapia Gestalt pomaga w nawiązywaniu kontaktu z własnymi emocjami i  poprzez szukanie przyczyn ich pojawienia się - docieranie do sedna własnych problemów. Skupiając się na "tu i teraz", zagłębia się w przeszłość na ile to konieczne w odkryciu i "przepracowaniu" traum i zranień, mających wpływ na mechanizmy zachowań w teraźniejszości.  

● psychoterapia systemowa
W psychoterapii tej uznaje się, że każdy człowiek jest częścią jakiegoś systemu, z których najważniejszym jest system rodzinny. W tym podejściu problemy powstają wskutek zaburzeń w funkcjonowaniu tego systemu. Najczęściej w tego typu terapii wymagane jest uczestnictwo osób, lub osoby, z którymi pacjent ma nieprawidłowe relacje, a celem, do którego się dąży, jest zmiana tych relacji. Postawa psychoterapeuty w tego typu terapii jest bardzo aktywna, udziela ona wielu rad, zaleca konkretne ćwiczenia, uczy prawidłowego komunikowania się. Jest to zazwyczaj psychoterapia krótkoterminowa, skoncentrowana na rozwiązaniu jednego problemu.

Niektórzy uważają, że odmianą psychoterapii systemowej jest modna ostatnio w naszym kraju terapia ustawień rodzinnych Hellingera. Nie jest to prawdą,. Metoda  Hellingera budzi duże wątpliwości i kontrowersje, tak jaki osoba tego, który ją stworzył. Pewne jej kanony, na przykład radykalne wybaczanie, są nawet bardzo szkodliwe dla poszukującego pomocy pacjenta.

Często psychoterapeuci w prowadzonej terapii łączą elementy wymienionych wyżej, pięciu najważniejszych metod – nazywa się to psychoterapią eklektyczną, Oprócz nich ostatnimi czasy modne stały się też inne podejścia do terapii, z których najważniejsze to:

● psychoterapia ericksonowska
Niekonwencjonalna i dość niespójna teoria psychoterapii, nastawiona przede wszystkich na skuteczność. Według niej analiza zdarzeń z przeszłości nie jest niezbędna do rozwiązania problemu. Psychoterapeuta przede wszystkim próbuje pomóc pacjentowi wydobyć siły, potrzebne mu do wywołania, krok po kroku, pozytywnych zmian w swoim życiu.

● psychoterapia zorientowana na proces
Terapia ta, wykorzystująca filozofię Junga, współczesną fizykę, taoizm i szamanizm, bazuje na podejściu, że wszystko, co się wydarza, to ciągły proces, który ku czemuś prowadzi. Czasem to, co się dzieje, wydaje się być zagrażające dla naszej tożsamości i systemu naszych przekonań i jako takie wywołuje nieprzyjemne symptomy. Jeśli jednak pozwolimy sobie pójść za czymś, co nas woła, czeka nas głęboka, uzdrawiająca przemiana. W psychoterapii według tej metody analizuje się sny, symptomy fizyczne, uzależnienia, kłopoty rodzinne, czy konflikty grupowe, jako czynniki prowadzące do tej przemiany. 

● psychoterapia neurolingwistyczna (NPL) 
Według niektórych gwarantuje ona najlepszą skuteczność w rozwiązywanie psychologicznych problemów, ale są i tacy, którzy uważają, że teoria tego rodzaju psychoterapii to bełkot. Gdyby spytać terapeutów stosujących tę metodę o jej definicję i założenia, to każdy zapewne podałby odmienne.

● psychoterapia tańcem i ruchem
 Powstała po II wojnie światowej na terenie Stanów Zjednoczonych i Wielkiej Brytanii, znana jest powszechnie pod oryginalną nazwą DMT- Dance Movement Therapy.  Bazuje na założeniu, że istnieje łączność  pomiędzy naszymi przeżyciami wewnętrznymi a ich ruchową ekspresją. Konflikty, wspomnienia i przeżycia, o których mówienie jest często zbyt trudne, lub niemożliwe, mają szansę na "przepracowanie" w trakcie psychoterapii tańcem i ruchem – pozwala ona bowiem na dotarcie do tego co nieświadome, ukryte, do wiedzy naszego ciała. Proces terapeutyczny często prowadzi pacjenta do nawiązania kontaktu ze sobą poprzez dotarcie do swojego, naturalnego ruchu, doświadczenie go, a następnie refleksji i połączeniu tego, co pacjent odnalazł w ruchu, z tym, co dzieje się w jego życiu.